Ieder jaar wordt de Eindtoets basisonderwijs, ook wel Citotoets genoemd, door ongeveer 150.000 kinderen uit groep 8 gemaakt.

De Citotoets bestaat uit vragen op het gebied van wereldoriëntatie, taal, rekenen en studievaardigheden. Het onderdeel wereldoriëntatie wordt wel getoetst maar telt niet mee voor de standaardscore. Een goede algemene ontwikkeling is echter wel belangrijk om de andere onderdelen van de toets te maken.

Veel scholen oefenen de kinderen voor de afname van de toets met oudere toetsboekjes. Kinderen raken zo gewend aan de manier van toetsen en de school kan controleren of de kinderen voldoende voorbereid zijn op de toets.

Als u zelf vooraf uw kinderen wilt laten kennismaken met de inhoud en vraagvormen van de toetsen is het mogelijk om een aantal toetsvragen te laten maken via opgavenboekjes. Die boekjes zijn echter door ouders niet rechtstreeks bij het Cito te bestellen. Scholen hebben hun eigen beleid over het voorbereiden van leerlingen op de toets door ouders.

Als u denkt dat uw kind niet voldoende gelegenheid heeft gehad om aan de Citotoets te wennen kunt u in een aantal boekhandels een cd-rom met een toetstrainer krijgen. Deze toetstrainers zijn van alle toetsonderdelen verkrijgbaar.

NB. Het Cito raadt het laten oefenen van de toets overigens af.

De test gaat ervan uit dat kinderen uit groep 8 redelijk goed kunnen lezen. Als uw kind minder goed leest zal de uitslag van de test waarschijnlijk meer zeggen over de leesvaardigheden van uw kind dan over zijn of haar beheersing van de onderdelen die getest werden. Dat is natuurlijk niet de bedoeling. Voor dyslectische kinderen en kinderen die niet op AVI-9 niveau kunnen lezen zijn er een aantal mogelijkheden. Als het kind over een recente dyslxieverklaring beschikt is mogelijk om om de Cito toets op een andere manier af te nemen. De afname gebeurt dan met behulp van een audio-cd. Ook is het mogelijk dat het kind een vergrote versie van de test krijgt (op A3 formaat). De dyslexieverklaring hoeft overigens niet meer naar het Cito gestuurd te worden. Als het dyslectische kind niet over een dyslexieverklaring beschikt kunt u met de docent overleggen over de mogelijkheden. Het is mogelijk dat de docent het kind meer tijd geeft om de test te maken. De docent kan zelf bepalen hoeveel extra tijd het kind krijgt. Verder is het mogelijk om de test via een zwart-wit versie of via een vergrote versie af te nemen.

Voor blinde leerlingen, kleurenblinde leerlingen en slechtziendeleerlingen is het mogelijk om een audio-cd te gebruiken. Ook zijn er opgavenboekjes in braille, er is een zwart-wit opgavenboekje en er is een vergroot opgavenboekje.

Voor kinderen die ziek zijn tijdens de afnamedagen van de Citotoets is er een nieuw soort toets om dit in te halen. Deze toets wordt digitaal afgenomen. Het grootste verschil met de papieren versie van de toets is dat de toets op de computer gemaakt wordt. De inhaaltoets heeft dezelfde onderdelen als de papieren versie en het kind krijg in tegenstelling tot vroeger ook een leerlingrapport.

De basisschool is wettelijk verplicht om een advies uit te brengen voor het vervolgonderwijs. Daarom wordt aan het eind van groep 8 een onderwijskundig rapport opgesteld. Het rapport bevat de visie van de docent (de school) op de leerprestaties, de interesses en de motivatie van het kind. De uitslag van de citotoets maakt meestal deel uit rapport. Het schooladvies moet schriftelijk aan de ouders gegeven worden.
U bent vrij om uw kind aan te melden voor iedere school die u geschikt acht. Ook als het schooltype niet volgens het advies van de basisschool is. Een school mag een kind echter weigeren op grond van het advies. De school is verplicht om die afwijzing schriftelijk toe te lichten. U kunt daar binnen zes weken tegen in beroep gaan. U wordt dan samen met uw kind gehoord. Als een school op grond van het advies van de basisschool uw kind blijft afwijzen dan kunt u bij de rechter bezwaar aantekenen op grond van de Algemene Wet Bestuursrecht.